اعجاز ریاضی در قرآن (گزارش پی‏گیری ابهامات مقاله دکتر ایزدی)

بازنگری در متون دینی: اعجاز ریاضی و آماری در قرآن، موضوعی است که در نیم قرن اخیر مورد توجه قرار گرفته است. تردید نیست که ایمان به "خدایی بودنِ قرآن" کشف موارد شگفت‏انگیز در این کتاب آسمانی (از جمله وجود روابط پنهان ریاضی در آن) را "محتمل" می‏سازد. در واقع چه استبعادی دارد که خدای جهان از طریق یادگار جاودانه‏اش قرآن (که هیچ کاستی و افزونی و جابجائی‏ای در آن راه نیافته) دل علاقه‏مندان را با شیوه‏ای نو، شاد و گرمایی جدید ایجاد نماید و انسان غرّه به خود و زاویه پیداکرده با خدا را نهیب زند. البته شخصاً گمان می‏کنم که حتی اگر این نوع اعجازها به اثبات رسد با این‏حال همیشه ابهامی کوچک در هر یک باقی می‏ماند تا امکان انکار همچنان فراهم باشد و ایمان‏های ساده‏ی دودوتاچهارتایی ترویج نگردد؛ هرچند مؤمنان همان ابهام کوچک را شمعی کوچک فراروی خود برای دریافت‏های نوتر و کشف‏های حساس‏تر قرار می‏دهند.

تا آن‏جا که آگاهی دارم مهم‏ترین اقدامات صورت‏گرفته در این باب (که البته هر کدام‏شان نیاز به احراز بیش‏تر و اثبات قطعی دارند) به قرار زیر است:

الف- نمودار سیر دعوت، مهندس بازرگان (استخراج ترتیب نزول و ویژگی‏های خارق‏العاده‏اش): مرتضی مطهری در باره‏ی کشف وی می‏گوید: «کتاب بسیار ارزنده‏ی "سیر تحوّل قرآن" که اخیراً منتشر شده و کشف با ارزش مؤلف دانشمند آن کتاب ... که ثابت کرده کوتاهی و بلندی آیات و افزایش کلمات وحی شده بر رسول اکرم در طیّ بیست و سه سال، یک منحنی دقیق و منظم و خارق‏العاده‏ای را طی کرده است»[1]. استخراج ترتیب نزول آیات و سُوَر قرآن، دستاورد بی‏نظیر این تحقیق است.

ب- حروف مقطعه، رشاد خلیفه (نسبت اعجازی حروف مقطعه): وی فراوانی کاربرد حروف مقطع را در سوره‏های مربوطه و برتری آن‏ها را از نظر آماری بطور نسبی و بطور متوسط و بطور مطلق نسبت به سایر سوره‏های قرآن عنوان نمود. در صورت صحّت این نظریه، می‏توان آن را راز کاربرد حروف مجهول مذکور در آغاز برخی سوره‏ها دانست.

ج- جدول زوج و فرد، کورش جم‏نشان (اعجاز در ترتیب سوره‏ها و تعداد آیات): این جدول خارق‏العاده و در عین حال ساده، ما را به اعجاز در "ترتیب قرارگرفتن سوره‏ها" و "تعداد آیات هر سوره" و در نتیجه به الهی بودنِ "ساختار قرآن موجود" رهنمون می‏شود. 

د- عدد 19 و شبکه ریاضی قرآن، رشاد/ایزدی: نیمی از این مورد، از سوی رشاد خلیفه در ارتباط با سوره‏های مقطع‏دار مطرح گردید و طیّ آن ادعا شد که تمام حروف مقطعی که در ابتدای 29 سوره قرآن آمده است حکایت از این می‏کند که مجموع تعداد مصرف شده‏ی این حروف در هر کدام از این سوره‏ها یا مجموعه‏ای از سوره‏های با حروف مقطعِ مشابه، مضربی است از نوزده. اینک قرار است علی‏محمد ایزدی، از تنگنای موجود در نیمِ اول، پُلی به سایر سوره‏های فاقد حروف مقطع بزند و نیم دیگرِ این اعجاز احتمالی و حساس‏تر را پی‏گیری کند و نسبت دقیق عدد نوزده با کلّ قرآن را بدست آورده و به شبکه‏ کامل ریاضی قرآن نزدیک گردد.

مورد (د) طیّ مقاله‏ی "اعجاز ریاضی در قرآن" به قلم دکتر علی‏محمد ایزدی در مطلب شماره 18 این سایت منتشر گردید. ادعای مقاله در صورت اثبات می‏تواند روحی تازه در کالبد مسلمانان و آزاداندیشان بدمد و فضایی جدید در عرصه‏ی دینداری ایجاد کند. وجود همین اهمّیّت فوق‏العاده، خوانندگان ژرف‏اندیش را وادار به پرسش و خدشه می‏کند تا نسبت به مطالب ارائه‏شده اطمینان بدست آید. از مهم‏ترین ابهامات در  این نوع کارها نگرانی نسبت به کارهای فردی و در نتیجه تردید به برخی شمارش‏ها و احتمال توجیهات دوگانه است. این نگرانی و تردید را در یادداشت یکی از خوانندگان دقیق‏النظرِ مقاله، به شرح زیر می‏توان دید:

((... تا آن‌جا که من جسته و گریخته در جاهای مختلف خوانده بودم گویا ادعاهای رشاد خلیفه چندان قابل اعتنا نیستند و شیوه‌های شمارش او آلوده به نوعی از تقلب هستند. من شخصاً سعی کردم بررسی کنم که شمارش تعداد تکرار حروف از سوی رشاد خلیفه تا چه اندازه صحیح بوده است. البته من وقت و انگیزه‌ی بررسی تمام موارد را نداشتم اما برخی یافته‌هایم را که سست بودن ادعاهای او را نشان می‌دهد در زیر می‌آورم:

۱- تعداد میم‌های سوره‌ی آل عمران تنها با احتساب عبارت «بسم الله...» به عدد رشاد خلیفه می‌رسد اما تعداد لام‌هایش بدون احتساب عبارت «بسم‌الله...» به عدد رشاد خلیفه می‌رسد.

۲- طبق شمارش من تعداد «لام‌»های سوره‌ی روم ۳۹۵ تا بود اما شمارش رشاد خلیفه ۳۹۴ را نشان می‌داد. لازم می‌دانم تاکید کنم که احتمالا تفاوت رسم‌الخط باعث این تفاوت نشده چون تعداد لام‌ها در بسیاری از سوره‌های دیگر بین شمارش من و رشاد خلیفه یکسان بود.

۳- لام‌های سوره‌ی لقمان نیز در شمارش من دو تا بیشتر است.

همچنین لازم است اشاره کنم که احتمالاً به دلیل تفاوت در رسم‌الخط، تعداد الف‌ها در شمارش من هیچ شباهتی با تعداد الف‌های رشاد خلیفه نداشت. گمان می‌کنم شایسته باشد خودتان نیز شخصاً صحت تعدادی از این اعداد را بررسی کنید. گذشته از این موارد، به طور کلی من به ذات ممکن بودن چنین استدلالاتی به نفع قرآن به شدت مشکوکم. حتی استدلال‌های مشابهی که پیش از این در باره‌ی تعداد یکسان روز و شب و نسبت تکرار برخی کلمات در قرآن شهرت یافته بود نیز طبق شمارش‌های من که بعدها تأیید آن را در مقالات دیگران نیز دیدم، ادعاهایی بی‌صحت و تقلب‌آلود بودند. علاوه بر این، معجزات مبتنی بر تعداد تکرار حروف از این نیز به نظرم غریب‌تر می‌آیند چرا که رسم‌الخطی که در آن زمان برای نگارش قرآن به کار می‌رفته به کلی متفاوت از رسم‌‌الخط امروزی بوده و خدا می‌داند که مثلاً در الفبای آرامی چه تعداد از این «الف»ها همچنان «الف» محسوب می‌شدند. همچنین روایات تاریخی ما را قانع می‌کنند که تعدّد روایات موضوعی جدی در باره‌ی قرآن بوده و تفاوت در تعداد تکرار حروف حداقل تغییری است که با تفاوت روایات ایجاد می‌شده. تا آن‌جا که می‌دانم طبق احادیث، پیامبر نیز شخصاً معتبر بودن روایات چندگانه را پذیرفته‌اند .اگر توضیحاتی در این باره داشتید، بی‌نهایت سپاس‌گزار می‌شوم که مرا نیز در جریان قرار دهید))

موضوع با جناب دکتر علی‏محمد ایزدی در میان گذارده شد ایشان نیز پاسخی بزرگوارانه فرستادند. اینک با بدرقه‏ی ایشان و همکارانش با خالصانه‏ترین درود و سلام‏ها بابت رسیدگی به این "امر عظیم" متن پاسخ‏شان را می‏خوانیم:

بنام خداوند بخشنده مهربان 

جناب ترکاشوند عزیز سلام،

قرار بود سؤال مطروحه‏تان یعنی:

(آیا یافته‏های اعلام‏شده در باره‏ی مضرب نوزده بودنِ تعداد حروف مقطعه، صرفاً بر اساس شمارش رشاد خلیفه استوار است یا این‏که در این باره یعنی شمارش تعداد حروف بکار رفته "فرد ، افراد و یا مؤسسه‏ای" اقدامی انجام داده‏اند)  را بعد از برگشتن از مسافرت پاسخ گویم.

1- از مسافرت که برگشتم اولین اقدامی که کردم مراجعه  به سایتی بود که در سال 1383 قبل از اینکه سایت خودم یعنی WWW.NATURALISLAM.COM  را راه‏اندازی کنم و مقاله اعجاز ریاضی در قرآن را در آن سایت قراردهم ، رفته بودم. آدرس آن سایت در آن موقع هم WWW.SUBMISSION.ORG  بود.

در آن سایت قسمتی بود تحت عنوان verifying  که خواننده را آیه به آیه در سوره های با حروف مقطعه هدایت می‏کرد تا هر علاقه‏مندی قلبش از صحت شمارش هر حرفی مطمئن شود. همان موقع بعد از آزمایش مختصری و درست بودن نتایج ، خوشبینانه فکر کردم بقیه هم درست است و با این باور ، تمام آن را در مقاله اعجاز ریاضی در قرآن آورده و در سایت خودم گذاشتم که تاکنون هم موجود است. و بایستی هرچه زودتر انشاءالله آن را اصلاح نمایم.

2 -  برای پاسخ به سؤال مطروحه‏تان لازم بود که ابتدا به همان سایت مراجعه کنم و بعد از آزمایش مجدد برای‏تان بنویسم و آن را معرفی نمایم . ولی  با کمال تأسف ملاحظه کردم که قسمت اثبات صحت شمارش حروف یعنی همان قسمتی که بدنبالش بودم حذف شده است. خیلی ناراحت شدم و فکر کردم بهترین و مطمئن‏ترین راه این است که خودم شروع به آزمایش کنم و بعد از گرفتن نتیجه، جریان را برای‏تان بنویسم.

3 - با مهندسی که برنامه‏نویس کامپیوتر است و قبلا آشنا بودم موضوع را در میان گذاشتم و اکنون در حدود یک ماه است که به دنبال این موضوع هستیم.

4 - پس از تهیه برنامه  با استفاده از سی دی قرآنی بنام HAFS که یکی از علاقه‏مندان به کشف حقیقت، در اختیارمان قرار داد، نتایج زیر بدست آمد:

در کلیه 29 سوره‏ی با حروف مقطعه، تمام حروف  به استثنای "الف" ، "ی"  و "ن"  با یافته‏های رشاد خلیفه می‏خواند. مشکل حرف "ن" را که قبلاً حل  کرده بودیم ولی اشکال دو حرف دیگر یعنی "الف" و "ی" را باید با تحقیق بیشتر انشاءالله  برطرف نمود.

موقع را مناسب می‏دانم که از شما تشکر کنم که  ضمن پیگیری مجدانه برای رسیدن به حقیقت مرا از خواب غفلتی که گرفتارش شده بودم بیدار کردید. یقین اینکه حقیقت هر امری با کار دسته‏جمعی عده‏ای مخلص که صادقانه و با تمام وجود کار را دنبال کنند، زودتر و مطمئن‏تر بدست می آید. 

اگر خدا قبول کند ما صمیمانه  به دنبال اتمام این کار هستیم . هم اکنون در جستجو هستیم که از کجا می‏توانیم "سی دی" قرآن ملک فهد را که مقبول جامعة علمی مسلمان است تهیه نمائیم تا شاید با استفاده از آن، انشاءالله بقیة ابهامات را برطرف کرده و بتوانیم مجموعه‏ی – از امتحانات عدیده گذشته‏ی – شبکه ریاضی قرآن را همراه با برنامه‏ای که هر کس به آسانی قادر باشد آن را شخصاً آزمایش کند تا قلبش مطمئن شود؛ در سطح جهان عرضه نمائیم و بدین ترتیب مشکلی را که تا بحال گرفتارش بودیم، برطرف سازیم.

سلامتی ، آرامش فکر و موفقیتهای زیادتری برایتان آرزو می کنم.

                                                         با اخلاص –  علی محمد